Temerrüt Faizi Ne Zaman Başlar?
Hepimiz bir şeyleri geç yapmışızdır. İşe geç kalmak, ödemeyi unutmak ya da bir teslim tarihi yakalamak… Bu tür durumlarla karşılaştığımızda işler biraz karmaşıklaşır, değil mi? Hele bir de işler maddi boyuta taşındığında, yani borçlanmalar veya ödeme yükümlülükleri söz konusu olduğunda, gecikmenin bedeli bazen hayal edebileceğimizden çok daha yüksek olabiliyor. İşte bu noktada devreye “temerrüt faizi” giriyor. Ama temerrüt faizi tam olarak ne zaman başlar ve nasıl işler? Hadi gelin, bu sorunun cevabını daha yakından inceleyelim.
Temerrüt Faizi Nedir?
Temerrüt faizi, bir kişinin borcunu vaktinde ödememesi durumunda, ödemesi gereken meblağ üzerine eklenen faizdir. Bu faiz, aslında bir anlamda, borçluyu ödeme yapmaya teşvik etmeyi amaçlar. Çünkü kimse borcunu ödemezse, borçlu taraf sürekli olarak alacaklıya artan miktarda ödeme yapmak zorunda kalır. Yani temerrüt faizi, borçluyu ödemenin “olmazsa olmaz” olduğu bir duruma getirir.
Peki, temerrüt faizi ne zaman başlar? İşte bu sorunun cevabı biraz daha detaylı.
Temerrüt Faizi Ne Zaman Başlar?
Temerrüt faizi, aslında borçlunun sözleşmeye aykırı hareket etmesi ve ödeme süresi geçtiği anda devreye girer. Fakat her durumda bu durum hemen geçerli olmayabilir. Yani temerrüt faizinin başlaması, duruma göre değişebilir. Şimdi, birkaç örnek üzerinden anlatmaya çalışalım.
1. Sözleşmede Bir Tarih Belirlenmişse
Bir sözleşmede ödeme tarihi net bir şekilde belirtilmişse, temerrüt faizi bu tarihten itibaren işlemeye başlar. Örneğin, siz bir mal alımı yapıyorsunuz ve karşılıklı olarak ödeme tarihi olarak 30 gün belirleniyor. Bu durumda 30 günün sonunda ödeme yapılmazsa, temerrüt faizi o gün itibariyle işler.
Bunu bir kira sözleşmesi üzerinden örnekleyelim. Diyelim ki, bir ev kiralıyorsunuz ve her ayın 5’inde kira bedelini ödemekle yükümlüsünüz. Ancak bu ay ödemeyi 5’inden sonra yaparsanız, temerrüt faizi o tarihten itibaren işlemeye başlar. Basitçe söylemek gerekirse, sözleşmenizde belirtilen tarihe uymadığınız anda, faiz devreye girer.
2. Sözleşmede Tarih Yoksa, Hangi Durum Geçerlidir?
Peki, sözleşmede ödeme tarihi belirlenmemişse ne olacak? Bu durumda temerrüt faizi, borçlunun ödeme yapma talebine rağmen ödeme yapmaması durumunda işlemeye başlar. Yani, alacaklı bir ödeme talebi göndermişse ve borçlu hala ödeme yapmamışsa, temerrüt faizi hesaplanmaya başlar.
Bunu günlük hayattan bir örnekle açıklayalım. Diyelim ki bir arkadaşınıza 500 TL borç verdiniz ve belli bir ödeme tarihi belirlemediniz. Arkadaşınızın bu parayı geri ödemesini bekliyorsunuz. Eğer o ödeme yapmazsa, ve siz ona ödeme yapması için hatırlatmada bulunursanız, artık temerrüt faizi devreye girmeye başlar. Bu da demektir ki, borçlu kişi 500 TL’yi geri ödemediği için, her geçen gün bu miktar faizle artacaktır.
3. Temerrüt Faizi Hangi Oranda Uygulanır?
Temerrüt faizinin oranı, Türkiye’de ticaret hukuku ve borçlar kanunu çerçevesinde belirlenmiştir. Ancak, genellikle faiz oranı sözleşmede belirlenmişse, o oran üzerinden işlem yapılır. Eğer sözleşmede bir oran yoksa, Türk Ticaret Kanunu’na göre temerrüt faizi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın bir önceki yıl sonu itibarıyla belirlediği reeskont faiz oranı üzerinden hesaplanır. Bu oran her yıl değişebilir, dolayısıyla bir ödeme yapmadan önce mevcut oranı kontrol etmek önemli olacaktır.
Temerrüt Faizinin Amacı Nedir?
Peki, temerrüt faizinin amacı sadece borçluyu cezalandırmak mıdır? Hayır, aslında bu faiz, tarafları ödeme yapmaya ve yükümlülüklerini yerine getirmeye zorlamak için var. Faizin bu şekilde işlemeye başlaması, alacaklıya mağduriyet yaşatmamak için önemli bir mekanizmadır. Çünkü borçlu kişinin borcunu zamanında ödememesi durumunda, alacaklı da ekonomik açıdan zor durumda kalabilir. Bu durumda temerrüt faizi, alacaklıyı hak ettiği bedeli alması için bir nevi güvence altına alır.
Temerrüt Faizinin Gecikmeyle İlgisi Nedir?
Bir başka önemli konu da temerrüt faizinin, yalnızca zamanında yapılmayan ödemelere ilişkin olduğu gerçeğidir. Yani, borçlu kişi ödeme süresi geçtikten sonra ödeme yapmaya karar verirse, temerrüt faizi işleme alındığında, geç ödeme süresi kadar faiz artışı olur. Ancak, borçlunun bu gecikmeye ilişkin herhangi bir gerekçesi olup olmadığı önemli değildir. Bu durumda, faiz yalnızca geç ödeme üzerinden hesaplanır.
Sonuç Olarak…
Temerrüt faizi, borçlunun ödeme süresini geçirmesi durumunda işler, ancak bu faizin başlangıcı, ödeme tarihine ve sözleşmeye bağlı olarak değişir. Hangi durumda olursanız olun, zamanında ödeme yapmanız her zaman en iyisi olacaktır. Eğer ödeme konusunda bir problem yaşanıyorsa, temerrüt faizi, bu sürecin daha karmaşık hale gelmesine neden olabilir.
Unutmayın, temerrüt faizi borçluya “geç kalmamanın bedelini” gösterirken, aynı zamanda alacaklıyı da korunmuş kılar. Yani, her iki tarafın da hakları korunmuş olur. Bu yüzden, ödeme tarihlerine dikkat etmek, hem sizin hem de karşı tarafın işlerini kolaylaştırır.